شك و شبهتى است . البته نكته‌اى ديگر كه ما را به شك مىاندازد در بعضى موارد موافقت شيوهء خطّ نسخه با شيوهء خط معاصر ماست . مىبينيم كه براى تمييز ب از پ ، ج از چ ، و ك از گ روى حروف پ و چ و گ [ دو ] نقطه گذارده شده است . اما در حقيقت ارتقاى ويژهء اين حروف ، چنان‌كه تصوّر مىشود ، ابداع جديدى نيست ، بلكه از قديم رواج داشته است . چنان‌كه در كيمياى سعادت غزالى نسخه‌هاى قاهره مورّخ 576 ه و موزهء بريتانيا مورّخ 672 ه بالاى حروف مذكور سه نقطه ديده مىشود . اگر چه در آن نسخه‌ها اين شيوه به‌طور عموم رعايت نشده و حروف مذكور با هردو شيوه كتابت شده است ، مثلا : پير ، بيش ، پيدا ، بيدا ، اگرچه ، چه ، جيست ، جون ، چهارم ، جهارم ، ؟ كاهى ، ؟ كردى ، اكر ، ديگر . . . « 1 » از اينجا معلوم مىشود كه در زمان قديم نيز بالاى حروف پ و چ و گ نقطه گذارى رواج داشته است ، ولى عموميت پيدا نكرد ، زيرا تعدادى بسيار اندك از نسخه‌هاى خطّيى كه حاوى اين نوع ويژگى است به ما رسيده است . پس ، در اين حال ما برآنيم كه بناى نسخهء ما بر نسخه‌اى اصيل گذارده شده است و در نسخهء ما الزاما تا حد وسواس شأن خط و ويژگيهاى املايى نسخهء مادر رعايت شده است و بعد از رونويسى ، [ با مقابله ] صحت نسخه نيز به عمل آمده است . به همين جهت سهوهاى قلم بسيار اندك در آن ديده مىشود . در نسخهء ما ، از لحاظ تلفّظ و املا ، به عكس روايت ايرانى ، روايت تورانى يا ماوراء النّهرى رعايت شده است . اينجا نظر ما كمى نياز به شرح دارد . منظور ما اين است كه منطقهء ماوراء النّهر در ابتدا خاستگاه جنبشهاى ادبى در زبان فارسى بوده است . بخارا در آن روزگار پايتخت آل سامان بود و در دورهء سامانى زبان فارسى توسعه پيدا مىكند . سپس وقايع سياسى به جاى بخارا ، غزنين را مركز حكومت قرار مىدهد و اين شهر در عهد آل ناصر ، علاوه‌بر مركز سياسى ، به

--> ( 1 ) . . 192 . p , I . lov , malsI fo aideapolcycnE ehT